ป้องกันโรคเชื้อราในเห็ดด้วยชีวภัณฑ์

เมื่อกล่าวว่าเห็ดก็เป็นเชื้อราชนิดหนึ่งซึ่งเป็นเชื้อราชั้นสูง แต่ทราบหรือไม่ว่าเห็ดก็สามารถเกิดโรคได้เช่นกัน โรคที่เกิดขึ้นกับเห็ดหลายชนิดก็มีสาเหตุมาจากเชื้อรา ความบริสุทธิ์ของหัวเชื้อ ความสะอาดของโรงเรือน และสภาพแวดล้อมในการเพาะเห็ดเป็นปัจจัยสำคัญที่ใช้ในการควบคุมการเจริญเติบโตของเห็ด หากมีการปนเปื้อนของเชื้อโรค ย่อมเกิดความเสียหายต่อเห็ดอย่างแน่นอน

ชื้อราปนเปื้อนที่พบได้แก่

  • เชื้อราดำ กลุ่มแอสเพอร์จิลลัส (Aspergillus) ลักษณะบางส่วนของถุงเห็ดหรือก้อนเชื้อเห็ดมีสีเขียวเข้มเกือบดำ หรือสีน้ำตาล เกิดติดกับบริเวณที่มีสีเขียวเข้ม อาจเกิดที่ส่วนบนใกล้ปากถุงแล้วลามลงไปข้างล่าง หรืออาจเกิดจากด้านล่างขึ้นไปก็ได้
  • เชื้อรากลุ่มราเขียว Trichoderma และ Gliocladium ซึ่งมีอัตราการเจริญเติบรวดเร็ว ทำให้เชื้อเห็ดชะงักการเจริญเติบโต สปอร์ของเชื้อรามีสีเขียวอ่อนใส เมื่อเกิดรวมกันหนาแน่นทำให้เห็นเป็นหย่อมสีเขียวมะกอก หรือเขียวเข้มในถุงเห็ด ครั้งแรกจะเห็นเส้นใยสีขาวเจริญเติบโตดีในก้อนเชื้อเห็ดแล้วเปลี่ยนสีไป เนื่องจากเชื้อรามีอายุมากขึ้น เชื้อราเขียวที่พบมีดังนี้

  • ราเขียวเพนนิซิเลียม และเพซิโลไมซีส (Penicillum หรือ Pacelomyces) รา 2 ชนิดนี้มีลักษณะรูปร่างทางสัณฐานวิทยาคล้ายคลึงกันมาก เป็นพวกที่สร้างสปอร์จำนวนมาก Pacelomyces มักเกิดในถุงเพาะเห็ดหอม
  • ราสีส้ม หรือราร้อน (Neurospora sp.) ลักษณะเป็นผงสีชมพูอมส้ม หรือเป็นก้อนติดกันสีชมพู บางถุงอาจมีราสีส้มเกิดที่ก้นถุงได้ ราสีส้มมักเกิดเป็นกระจุกบริเวณปากถุง ราสีส้มทำให้เส้นใยเห็ดเจริญไม่ได้ เนื่องจากเชื้อรานี้เจริญเร็วปกคลุมเชื้อเห็ดเสียก่อน
  • ราเมือก (Slime Mould) ลักษณะเป็นเส้นเมือกสีเหลืองชัดเจนที่บริเวณด้านข้างๆ ถุง และบริเวณปากถุง มักเกิดกับถุงเห็ดที่เก็บดอกไปแล้วหลายรุ่นและเป็นถุงที่อยู่ด้านล่าง ถุงเห็ดหูหนู ที่กรีดถุงด้านข้างเมื่อรดน้ำนานๆ ทำให้ถุงเห็ดแฉะ หรือถุงเห็ดภูฐานที่หมดรุ่นแล้ว แต่ยังไม่มีการขนย้ายเพื่อทำความสะอาดโรงเรือน

โรคของเห็ดซึ่งเกิดจากเชื้อรา เกิดได้ทั้งจากเชื้อราแข่งขันและเชื้อราโรคเห็ด (disease fungi) โดยทั่วไปเชื้อราปนเปื้อนหรือเชื้อราแข่งขันมักจะเกิดขึ้นกับขี้เลื่อย ซึ่งเป็นวัสดุเพาะขณะกำลังบ่มเชื้อ เชื้อราเหล่านี้ ส่วนใหญ่เป็นพวกที่เส้นใยเจริญเร็วมาก เมื่อเกิดเชื้อราแข่งขัน จะสังเกตเห็นเส้นแบ่งเขต (Zone line) ที่บริเวณเส้นใยเห็ดเจริญมาบรรจบกันกับเส้นใยของเชื้อราปนเปื้อน การเกิดเชื้อราปนเปื้อนในถุงเพาะเห็ด มักเป็นสาเหตุให้การเพาะเห็ดได้รับความเสียหาย ผลผลิตเห็ดลดลง

การป้องกันรักษาโรคเชื้อราในเห็ด

  • ใช้หัวเชื้อที่สะอาดและบริสุทธิ์ และถ่ายเชื้อหรือใส่เชื้อในห้องที่สะอาดปราศจากฝุ่นและลมพัด
  • คัดแยกถุงเสียถุงแตกไปนึ่งใหม่หรือเผาทำลาย
  • รักษาความสะอาดโรงเพาะ และบริเวณรอบๆ ฟาร์ม
  • เมื่อเก็บผลผลิตหมดแล้ว ควรพักโรงเห็ดประมาณ 2-3 สัปดาห์ และฆ่าเชื้อก่อนนำชุดใหม่เข้า

การใช้ชีวภัณฑ์ป้องกันรักษาโรคเห็ด

ปัจจุบันมีชีวภัณฑ์ที่สามารถใช้ป้องกันรักษาโรคเห็ดที่เกิดจากเชื้อราเหล่านี้ได้ โดยการ

  1. ฉีดพ่นให้ทั่วโรงเรือนก่อนนำก้อนเห็ดเข้าวาง และควรฉีดพ่นอย่างสม่ำเสมอทุก 7 วัน ที่ก้อนเชื้อเห็ด สามารถป้องกันการเกิดเชื้อราปนเปื้อนที่ก้อนเห็ดได้ หรือฉีดพ่นบริเวณที่เป็นโรค
  2. ฉีดอัดเข้าไปในก้อนเห็ด หากพบเชื้อปนเปื้อนที่ก้นถุงเห็ด จะทำให้เชื้อราปนเปื้อนตายภายใน 2-3 วัน
  3. สามารถใช้ผสมกับน้ำในการรดน้ำประจำวันได้

เห็ดปลอดโรค ผู้บริโภคปลอดภัย ใช้ชีวภัณฑ์เห็ด

ที่มา :  สำนักวิจัยพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ กรมวิชาการเกษตร/ ศูนย์วิจัยเอสวีกรุ๊ป


Contributor :

นามปากกา : Bussaba Sornyoo

เชื่อเอาไว้อย่างหนึ่งว่าโลกของเราก็เปรียบเสมือนหนังสือเล่มใหญ่ ที่ไม่สามารถอ่านได้ทั้งหมดในหน้าเดียว ค่อยๆ ค้นหาและจะเจอคำตอบในคำถาม


ฝากคำถามเรื่องเกษตรกรรม การป้องกัน, การรักษาโรคพืช, การกำจัดแมลงศัตรูพืช, หรือสอบถามข้อมูลผลิตภัณฑ์ได้ที่ Line Add Friends ครับ

เพิ่มเพื่อน

ปลูกแบบอินทรีย์ให้ยืนยาว เเล้วใช้ชีวิตให้ยืนยง