จุลินทรีย์กับโรคพืช

จุลินทรีย์กับโรคพืช

เชื้อจุลินทรีย์ที่ได้นำมาใช้ในการควบคุมหรือกำจัดโรคพืชที่หลายท่านคงเคยได้ยินหรือได้เคยลองใช้มาแล้วคงไม่พ้น เชื้อไตรโคเดอร์มา ซึ่งชาวสวนผลไม้แถวเมืองจันทร์และระยองใช้กันมากเพื่อควบคุมโรคโคนเน่าของทุเรียน และได้ผลเป็นที่น่าพอใจ ความจริงหลักการใช้เชื้อจุลินทรีย์ควบคุมโรคพืชก็ได้เล่าให้ฟังแล้ว บางครั้งใช้เชื้อเหล่านี้แล้วไม่ค่อยจะได้ผลเท่าที่อยากได้ สาเหตุเกิดได้หลายอย่าง แต่หากเข้าใจในหลักการแล้ว

เรื่องเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องยากค่ะ อย่างเรื่องโรครากเน่าโคนเน่าของทุเรียนซึ่งเกิดจากเชื้อรานั้นความจริงเชื้อมีอยู่ในดิน แต่หากมีไม่มากพอ ก็ไมทำให้ต้นทุเรียนแสดงอาการป่วยได้ คราวนี้ถ้าต้นทุเรียนได้รับเชื้อนี้เข้าประกอบกับสภาพแวดล้อมเหมาะสม ก็ทำให้โรคระบาดต่อไป ส่วนหนึ่งที่สำคัญคือรากเสียหาย พอรากเสียหายหรือเกิดอาการเน่าขึ้นมา ก็เริ่มดูดน้ำดูดธาตุอาหารไม่ได้ คราวนี้ก็เกิดปัญหาตามมาเป็นลูกโซ่ อย่างเช่น ต้นไม้เริ่มอ่อนแอ เชื้อโรคก็ยิ่งชอบและในที่สุดต้นไม้ก็อาจถึงตายได้

เชื้อราป้องกันได้ด้วยไตรโคเดอร์มา

เรื่องโรครากเน่าโคนเน่าของทุเรียนนี้เมื่อก่อนใช้สารเคมีราคาแพงในการป้องกันกำจัด ซึ่งก็ได้ผลระดับหนึ่งครับ ที่ว่าได้ผลระดับหนึ่งก็เพราะว่ารักษาแผลหายได้ แต่หากต้นอ่อนแอก็กลับมาเป็นใหม่ได้ สารป้องกันกำจัดเชื้อรานี้มีหน้าที่คือฆ่าเชื้อราหรือทำให้เชื้อเติบโตต่อไปไม่ได้ แต่ไม่ได้ช่วยเรื่องความสมบูรณ์ของต้นไม้ ดังนั้นหากต้องการให้ต้นไม้สมบูรณ์ก็คงต้องเพิ่มเรื่องปุ๋ยหรืออาหารเสริมต่างๆ นั่นแหละครับ ความจริงผมไม่ได้อยากแนะนำให้ใช้อาหารเสริมอย่างไม่ประหยัดนะครับ แต่หากต้นไม้ไม่สบาย การเพิ่มอาหารให้แบบพิเศษที่ว่านี้อาจช่วยได้บ้างครับ

คราวนี้เชื้อไตรโคเดอร์มาทำอะไรได้บ้าง หากมีการใส่เชื้อนี้ลงไปในดินอย่างถูกต้องตามวิธีการที่นักวิชาการแนะนำ (ลองติดต่อ ท่าน ดร.สมศิริ แสงโชติ ที่ภาควิชาโรคพืช มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ดูค่ะ) สิ่งหนึ่งที่เกิดขึ้นก็คือเชื้อจะขยายจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และก็ทำหน้าที่จัดการเชื้อโรคร้ายที่ทำให้ต้นทุเรียนเกิดโรค โดยอาศัยการที่เติบโตเร็วกว่าเข้าแย่งพื้นที่ ทำให้เชื้อโรคเติบโตไม่ได้ แต่ก็อีกนั่นแหละครับ อย่างที่บอกว่าบางครั้งใช้เชื้ออย่างเดียวไม่ได้ผลเท่าที่ควร เป็นเพราะเรามุ่งไปที่การจัดการเชื้อในดินอย่างเดียว เพราะฉนั้นวิธีการที่น่าจะเหมาะสมที่สุดคือผสมผสานหลายอย่างเข้าด้วยกัน เช่น ใช้ทั้งสารเคมีรักษาโรคทาที่แผลต้นไม้โดยตรง แล้วใส่ไตรโคเดอร์มาลงดิน และบำรุงต้น ให้สมบูรณ์ ถ้าทำได้ทั้งหมดนี้ โอกาสประสบความสำเร็จในการควบคุมโรคโคนเน่าก็มีมากขึ้นกว่าการใช้วิธีเดียว

นอกจากไตรโคเดอร์มาแล้ว ก็ยังมีเชื้ออื่นที่เป็นประโยชน์และมีขายทั่วไปแล้วได้แก่บาซิลลัส ซับทิลิส (Bacillus subtilis) ตอนแรกนักวิจัย (ดร.วิจิตรา ลีละศุภกุล คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์) ได้ทดลองใช้เชื้อตัวนี้ในการป้องกันกำจัดโรคกาบใบแห้งของข้าว ซึ่งก็ได้ผลดีพอควร ตอนหลังนี้ได้ขยายผลต่อไปยังไม้ผลอย่างเช่นทุเรียน โดยเอามาใช้ควบคุมโรคผลเน่า ปรากฏว่าได้ผลดีเกือบสู้ได้กับการใช้ยาเคมีชื่อดังที่ใช้กันทั่วไปเหมือนกัน เมื่อเป็นอย่างนี้ก็จะเห็นได้ว่าอนาคตการใช้จุลินทรีย์ต่างๆ มาช่วยป้องกันกำจัดโรคพืชนั้น มีความเป็นไปได้มากทีเดียว และที่สำคัญคือยังมีจุลินทรีย์อีกหลายชนิดที่เรายังไม่ได้หยิบขึ้นมาใช้ หรือถ้าจะพูดให้ถูกก็คือความรู้ที่เรามีอยู่ในปัจจุบันอาจยังไปไม่ถึง

ความจริงในน้ำหมักทั้งหลายมีจุลินทรีย์ต่างๆ เป็นองค์ประกอบอยู่ด้วย เพียงแต่ว่าชนิดแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับว่าใช้อะไรมาหมัก หรือว่าหมักนานแค่ไหน คราวนี้พอเอาน้ำหมักเหล่านี้มาใช้ก็จะเห็นได้ว่าบางครั้งก็ได้ผล บางครั้งก็ไม่ได้ ก็เพราะว่าเรายังไม่มีความรู้ว่าเชื้อที่มีในน้ำหมักนั้นสามารถกำจัดโรคอะไรได้บ้าง “ไม่ใช่ว่าจุลินทรีย์ทุกตัวจะฆ่าเชื้อโรคได้เสมอไป แต่ที่อยากสรุปไว้ตรงนี้ก็คือ เชื้อจุลินทรีย์ตัวเล็กๆ ที่เราต่างก็กลัวกันว่าเป็นเชื้อโรคนั้น ความจริงแล้ว ตัวที่ทำให้เกิดโรคมีอยู่เพียงไม่กี่ตัวเท่านั้น แต่ที่เหลือล้วนแล้วแต่มีประโยชน์ในด้านต่างๆ ทั้งนั้น ขึ้นอยู่กับว่าเรามีความรู้พอจะไปหยิบหรือเลือกมาใช้ได้หรือไม่เท่านั้นเอง”

บทความโดย  : ดร.พีรเดช ทองอำไพ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร


ฝากคำถามเรื่องเกษตรกรรม การป้องกัน, การรักษาโรคพืช,  การกำจัดแมลงศัตรูพืช, หรือสอบถามข้อมูลผลิตภัณฑ์ได้ที่ Line Add Friends ครับ

เพิ่มเพื่อน

สินค้าป้องกันโรคพืชและแมลง