โครงการหลวงจากฝิ่นสู่พืชเมืองหนาว

“โครงการหลวง” เป็นโครงการส่วนพระองค์ก่อตั้งขึ้นในปี ๒๕๑๒ ด้วยพระราชประสงค์ของ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ ๙ ในการจัดหาพืชให้ชาวเขาในพื้นที่ภาคเหนือปลูกทดแทนฝิ่น ซึ่งไม่เพียงแต่ทำให้ป่าไม้ต้นน้ำถูกทำลายลงมากมาย แต่ยังเป็นต้นตอของยาเสพติด ที่เป็นปัญหาสำคัญของโลกในเวลานั้น โครงการปลูกพืชทดแทนฝิ่นโครงการแรกของโลกจึงเกิดขึ้น ด้วยพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ให้ข้าราชบริพารและนักวิชาการเกษตรคิดค้น วิจัยหาพืชที่จะเป็นทางเลือกใหม่ของประเทศไทย

ดอกฝิ่น ความสวยงามที่มาพร้อมอันตราย
ดอกฝิ่น ความสวยงามที่มาพร้อมอันตราย

“เรื่องที่จะช่วยชาวเขาและโครงการชาวเขานั้นมีประโยชน์โดยตรงกับชาวเขาเพื่อส่งเสริมและสนับสนุนให้ชาวเขามีความเป็นอยู่ดีขึ้น สามารถเพาะปลูกสิ่งที่เป็นประโยชน์และเป็นรายได้กับเขาเอง จุดประสงค์อย่างหนึ่งคือมนุษยธรรม หมายถึงให้ผู้อยู่ในถิ่นทุรกันดารสามารถมีความรู้พยุงตัวให้มีความเจริญได้ อีกอย่างหนึ่งเป็นเรื่องช่วยในทางที่ทุกคนเห็นว่า ควรจะช่วยเพราะเป็นปัญหาใหญ่คือปัญหาเรื่องยาเสพติด ถ้าช่วยชาวเขาปลูกพืชที่เป็นประโยชน์บ้างเขาจะเลิกปลูกยาเสพติด คือ ฝิ่น ทำให้นโยบายการระงับการปราบปรามการสูบฝิ่นและค้าฝิ่นได้ผลดี อันเป็นผลอย่างหนึ่ง”

“อีกอย่างคือชาวเขาตามที่รู้เป็นผู้ทำการเพาะปลูกโดยวิธีที่จะทำให้บ้านเมืองของเราสู่หายนะได้ ที่ถางป่าและปลูกโดยวิธีไม่ถูกต้อง ถ้าพวกเราทุกคนไปช่วยเขาก็เท่ากับช่วยบ้านเมืองให้มีความดี อยู่ดีกินดีและปลอดภัยได้อีกทั่วประเทศ ถ้าสามารถทำโครงการนี้สำเร็จให้ชาวเขาอยู่เป็นหลักแหล่ง และสนับสนุนนโยบายจะรักษาป่า รักษาป่าให้เป็นประโยชน์ต่อไปและยั่งยืนมาก”

โปรดเกล้าฯ พระราชทานวัตถุประสงค์ให้โครงการหลวงดังนี้ คือ

พื้นที่ดอยที่เปลี่ยนมาเป็นแหล่งเกษตรกรรม ทดแทนการปลูกฝิ่น
พื้นที่ดอยที่เปลี่ยนมาเป็นแหล่งเกษตรกรรม ทดแทนการปลูกฝิ่น
  • เพื่อช่วยชาวเขาในฐานะเป็นเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน
  • ลดการทำลายทรัพยากรธรรมชาติ คือ ป่าไม้ และต้นน้ำลำธาร
  • ยุติการปลูกฝิ่น โดยส่งเสริมพืชทดแทน
  • ใช้พื้นที่อย่างถูกต้อง เพื่อผลิตพืชอันเป็นประโยชน์ ต่อเศรษฐกิจของประเทศ
คุณภาพ ชีวิตของชาวเขา
ชีวิตของชาวเขาคุณภาพดีขึ้น

งานสำคัญอีกเรื่องหนึ่งที่โครงการหลวงริเริ่มขึ้น คือการตั้งโรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูปรับผลผลิตบางอย่าง ผลผลิตที่มีมากเกินไป หรือผลผลิตที่ไม่ได้ขนาดสำหรับการขายสดนำมาแปรรูป เพื่อจัดจำหน่ายต่อไป ทำให้เกษตรกรชาวเขา ได้รับรายได้เต็มเม็ดเต็มหน่วยอีกทั้งเป็นโรงงานที่คอยพยุงราคาพืชผลป้องกันการเอารัดเอาเปรียบจากโรงงานอื่น และเป็นการส่งเสริม แนะนำ และสอนให้เกษตรกรเข้าใจระบบอุตสาหกรรมการเกษตรอีกด้วย

ผลิตภัณฑ์จากโรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูป มีอาทิเช่น น้ำมะเขือเทศเข้มข้นผลไม้เมืองหนาวบรรจุกระป๋อง ลิ้นจี่ลอยแก้ว ลำไยลอยแก้ว ข้าวโพดอ่อน หน่อไม้ หน่อไม้น้ำเป็นต้นจำหน่ายภายใต้ชื่อสินค้า “ดอยคำ” มาตั้งแต่ปี ๒๕๒๘ ในปัจจุบัน สามารถส่งออกไปจำหน่ายยังต่างประเทศได้แล้ว

พืชเมืองหนาวในโครงการหลวงทดแทนการปลูกฝิ่น
พืชเมืองหนาวในโครงการหลวงทดแทนการปลูกฝิ่น

ผลงานที่ประจักษ์ชัดทำให้ “โครงการหลวงเพื่อชาวเขาเลิกปลูกฝิ่น” ได้รับรางวัลแม็กไซไซ “สาขาส่งเสริมความเข้าใจอันดีระหว่างประเทศ” ในปี ๒๕๓๑ และต่อมา ในปี ๒๕๓๗ โครงการควบคุมยาเสพติดของสหประชาชาติได้ทูลเกล้าฯ ถวายเหรียญทองสดุดีพระเกียรติคุณในการแก้ไขปัญหายาเสพติดด้วยการปลูกพืชทดแทนฝิ่นอีกด้วย     ผลผลิตจากโครงการหลวงในปัจจุบัน ประกอบด้วย ผัก ดอกไม้เมืองหนาว ปลอดภัยสารพิษ สมุนไพร ถั่วและธัญพืช ผลไม้ เห็ด ผลิตผลปศุสัตว์  ผลิตผลป่าไม้ ดอกไม้แห้ง ผลิตภัณฑ์จากแฝก ไม้กระถาง และผลิตภัณฑ์แปรรูปในชื่อการค้า ดอยคำ


เครดิตข้อมูล    : มูลนิธิโครงการหลวง/ มูลนิธิปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำริ/ กระปุกดอทคอม

ฝากคำถามเรื่องเกษตรกรรม การป้องกัน, การรักษาโรคพืช,  การกำจัดแมลงศัตรูพืช, หรือสอบถามข้อมูลผลิตภัณฑ์ได้ที่ Line Add Friends ครับ

เพิ่มเพื่อน