ไส้เดือนฝอย มิตร หรือ ศัตรู ต่อผลผลิตทางการเกษตร?

เมื่อกล่าวถึงไส้เดือนฝอยหลายคนอาจจะคิดว่าเป็น ไส้เดือนดินตัวเล็กๆ แต่ความจริงแล้วไส้เดือนฝอยเป็นสัตว์ในกลุ่มของพยาธิตัวกลม และบางคนก็คงจะนึกถึง ศัตรูพืชชนิดหนึ่งที่ดูดน้ำเลี้ยงจากพืชปลูก จนทำให้พืชปลูกเกิดความเสียหายไม่สามารถเจริญเติบโตต่อไปได้ ไส้เดือนฝอยศัตรูพืชส่วนใหญ่ดำรงชีวิตในดินและเข้าทำลายรากพืช ทำให้พืชเกิดอาการรากปม รากแผล รากกุด รากเน่า เป็นต้น

รู้จักไส้เดือนฝอยกันเถอะ

  • แต่ใช่ว่าจะมีแต่ไส้เดือนฝอยที่เป็นศัตรูพืชอย่างเดียว ยังมีไส้เดือนฝอยที่เป็นประโยชน์ทางการเกษตร ได้แก่ ไส้เดือนฝอยกำจัดแมลงสายพันธุ์ไทย สกุล Steinernema sp. ซึ่งมีศักยภาพในการควบคุมแมลงได้หลายชนิด ได้แก่ แมลงในกลุ่มหนอนผีเสื้อ และกลุ่มหนอนด้วง เช่น หนอนกระทู้หอม หนอนกระทู้ผัก หนอนใยผัก หนอนเจาะสมอฝ้าย หนอนด้วงแมลงนูนหลวง ด้วงหมัดผัก ด้วงกุหลาบ ตลอดจนมีศักยภาพในการใช้กำจัดปลวกในสวนผลไม้ สวนปาล์มน้ำมัน สวนยางพารา และมีคุณสมบัติทนทานอุณหภูมิได้สูง 38 องศาเซลเซียส

ไส้เดือนฝอยสายพันธุ์ไทย

  •  เป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า มีลักษณะลำตัวกลมยาวคล้ายเส้นด้าย มีความยาวเฉลี่ย 0.432 มิลลิเมตร และความกว้างเฉลี่ย 0.022 มิลลิเมตร ลำตัวไม่แบ่งเป็นข้อเป็นปล้อง มีผนังชั้นนอกเป็นรอยหยัก ยืดหยุ่นได้ มีช่องขับถ่ายทางผิวหนัง เส้นประสาท ทางเดินอาหาร อวัยวะสืบพันธุ์แบบแยกเพศผู้เพศเมีย และกล้ามเนื้อ แต่ไม่พบระบบไหลเวียนโลหิต และระบบหายใจ มีระยะการเจริญเติบโตเริ่มจากไข่มีการพัฒนาจนเป็นตัวอ่อนระยะที่ 1จากนั้นเจริญเติบโตเป็นตัวอ่อนระยะที่ 2, 3 และ 4โดยวิธีลอกคราบ ซึ่งตัวอ่อนระยะที่ 3 ของไส้เดือนฝอยจะเป็นระยะเข้าทำลายแมลง

กลไกการฆ่าแมลง

  • เมื่อไส้เดือนฝอยที่อาศัยอยู่ในดินพบแมลงเหยื่อ จะเคลื่อนที่เข้าสู่ตัวแมลงโดยผ่านทางช่องเปิดตามธรรมชาติได้แก่ ทางปาก ช่องขับถ่าย หรือรูหายใจทางผิวหนัง จากนั้นเข้าสู่ช่องว่างภายในตัวแมลงและปลดปล่อยแบคทีเรียแกรมลบ Xenorhabdus sp. สู่กระแสเลือดของแมลงเพื่อสร้างสารพิษที่มีผลทำให้แมลงเกิดภาวะเลือดเป็นพิษ และตายอย่างรวดเร็วภายในเวลาไม่เกิน 12 ชั่วโมง และสีของลำตัวแมลงจะเปลี่ยนเป็นสีดำแต่ไม่เน่าเละ

การเพาะเลี้ยงไส้เดือนฝอย

  • การเพาะเลี้ยงไส้เดือนฝอยสายพันธุ์ไทย เป็นการเพิ่มขยายไส้เดือนฝอยให้ได้ปริมาณมากๆ เพื่อนำไปใช้พ่นกำจัดแมลงศัตรูพืชในแปลงปลูก แต่ต้องทำโดยผู้ชำนาญเท่านั้น อาหารที่ใช้เลี้ยงไส้เดือนฝอย เช่น น้ำมันหมู ไข่ไก่ น้ำสะอาด ระยะเวลาในการเลี้ยงประมาณ 7 วัน จึงสามารถนำไส้เดือนฝอยที่อยู่ในระยะที่พร้อมใช้งานไปใช้กำจัดแมลงศัตรูพืช

ที่มา ภาพประกอบ : กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์


Contributor :

นามปากกา : Serenity


ฝากคำถามเรื่องเกษตรกรรม การป้องกัน, การรักษาโรคพืช, การกำจัดแมลงศัตรูพืช, หรือสอบถามข้อมูลผลิตภัณฑ์ได้ที่ Line Add Friends ครับ

เพิ่มเพื่อน

ปลูกแบบอินทรีย์ให้ยืนยาว เเล้วใช้ชีวิตให้ยืนยง